ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ
ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ
Πα Βου Γα Δι Κε Ζω Νη Πα΄
256/243 9/8 9/8 9/8 256/243 9/8 9/8
α) Κλίμακα κατά μεν τους αρχαίους του Πρώτου ήχου, κατά δε τους Διδασκάλους Πλαγίου του Πρώτου
Κε Ζω Νη Πα Βου Γα Δι Κε΄
11 7 12 15 3 12 12
Πα Βου Γα Δι Κε Ζω Νη Πα΄
β) Κλίμακα Πλαγίου του Πρώτου, που μεταχειρίζεται και ο Πρώτος ήχος
Πα Βου Γα Δι Κε Ζω Νη Πα΄
11 7 12 12 11 7 12
ΚΑΤΑ ΠΑΓΑΝΑ
Πα Βου Γα Δι Κε Ζω Νη Πα΄
12 6 12 12 12 6 12
ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΜΟΡΦΗ
Πα Βου Γα Δι Κε Ζω Νη Πα΄
10 8 12 12 10 8 12
ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ
Πα Βου Γα Δι Κε Ζω Νη Πα΄
6 12 12 12 6 20 4
6 12 12 12 6 12 12
12 6 12 12 6 12 12
Στην Οκτώηχο, σώζονται οι παρακάτω στίχοι που εκφράζουν το ήθος του ήχου:
Θρηνωδός ει συ και φιλοικτίρμων άγαν,
αλλ΄ εις τα πολλά και χορεύεις ευρύθμως.
Ο μουσικός νους, ον εγνώρισεν τέχνη,
τίς η παρεκκλίνουσα κλίσις πλαγίων;
Πέμπτον σε τάξις, αλλά πρώτον του μόνου
έχει σε και λέγει σε, πρώτε πλαγίων.
Δηλαδή: Είναι πολλές οι μελωδίες σου, που ομοιάζουν με θρήνο ή εκφράζουν συναισθήματα συμπάθειας, ενώ άλλα είναι πανηγυρικά και θυμίζουν ρυθμικό χορό. Όποιος έχει αντίληψη μουσική και τον γνωρίζει η τέχνη της μουσικής, αυτός είναι σε θέση να πει ποιά είναι η αξία αυτού του ήχου, ο οποίος παρεκλίνει από τον πρώτο και είναι ο πλάγιός του. Και η μεν τάξη των οκτώ ήχων σε απαριθμεί πέμπτο κατά σειρά, σε έχει όμως ονομάσει πρώτο μεταξύ των πλαγίων, επειδή κατάγεσαι από τον Πρώτο και μοναδικό μεταξύ όλων των ήχων.
Στο συγκεκριμένο ήχο ανήκουν πολλά μέλη. Μερικά χαρακτηριστικά τροπάρια είναι: "Χαίροις ασκητικών αληθώς", το απολυτίκιο "Τον συνάναρχον Λόγον", τα αργά Ευλογητάρια Πέτρου του Πελοποννησίου, το "Κατευθυνθήτω η προσευχή μου" της λειτουργίας των Προηγιασμένων. Τα ειρμολογικά ιδιόμελα "Πάσχα ιερόν". Το δοξαστικό του Πάσχα "Αναστάσεως ημέρα" (αργό στιχηραρικό) του Μανουήλ Χρυσάφη (μέσα ΙΖ΄ αι.). Το δοξαστικό "Σε τον αναβαλλόμενον" του Πέτρου. Ο πολυέλεος "Δούλοι Κύριον" του Πέτρου Πελοποννησίου, κ.τ.λ.